REVIEW ARTICLE
Przewlekły kaszel - różne modele diagnostyki.
Diagnostyka przyczynowa wg protokołu anatomicznego versus wczesne rozpoznanie przewlekłego kaszlu opornego na leczenie.
Więcej
Ukryj
1
Department of Internal Medicine, Pulmonary Diseases and Allergy, Medical University of Warsaw, Polska
Data nadesłania: 03-06-2026
Data ostatniej rewizji: 07-08-2026
Data akceptacji: 20-08-2026
Data publikacji: 29-09-2026
Autor do korespondencji
Katarzyna Anna Białek-Gosk
Department of Internal Medicine, Pulmonary Diseases and Allergy, Medical University of Warsaw, Banacha 1A, 02-097, Warsaw, Polska
RhinoScope 2026;1(3):1-8
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
Przewlekły kaszel jest jedną z najczęstszych przyczyn konsultacji lekarskich. W celu ustalenia jego przyczyny zaleca się wykonanie badania radiologicznego klatki piersiowej, spirometrii oraz wybranych badań laboratoryjnych. Pomimo prawidłowego rozpoznania i wdrożenia odpowiedniego leczenia u części pacjentów nie udaje się uzyskać zadowalającej poprawy. Kaszel oporny na leczenie stanowi istotne wyzwanie kliniczne: pogarsza jakość życia, wiąże się z częstszym występowaniem objawów depresyjnych i lękowych oraz zwiększa koszty opieki zdrowotnej. Wczesne rozpoznanie kaszlu opornego na leczenie może ograniczyć liczbę wykonywanych badań oraz umożliwić wcześniejsze wdrożenie leczenia neuromodulującego lub postępowania niefarmakologicznego. W pracy przedstawiono ewolucję podejścia do diagnostyki przewlekłego kaszlu - od klasycznych protokołów anatomicznych do współczesnej koncepcji nadwrażliwości odruchu kaszlu, pozwalającej na wcześniejsze rozpoznanie kaszlu opornego na leczenie. Zwrócono również uwagę, że opóźnienie rozpoznania i leczenia przewlekłego kaszlu może wiązać się z większym nasileniem objawów depresyjno-lękowych oraz wyższymi kosztami leczenia. Przewlekły kaszel związany z nadwrażliwością odruchu kaszlu można rozpatrywać jako zaburzenie o charakterze neuropatycznym, wymagające odrębnego podejścia diagnostyczno-terapeutycznego. Przykładem neuropatii, w której kaszel może wynikać z uszkodzenia neuronalnego, jest zespół CANVAS (cerebellar ataxia, neuropathy and vestibular areflexia syndrome).
REFERENCJE (24)
1.
Irwin RS, Baumann MH, Bolser DC, Boulet LP, Braman SS, Brightling CE, et al. Diagnosis and management of cough executive summary: ACCP evidence-based clinical practice guidelines. Chest. 2006;129(Suppl 1):1S–23S. doi:10.1378/chest.129.1_suppl.1S.
2.
Morice AH, McGarvey L, Pavord I. Recommendations for the management of cough in adults. Thorax. 2006;61(Suppl 1):i1–i24. doi:10.1136/thx.2006.065144.
3.
Morice AH, Fontana GA, Sovijarvi ARA, Pistolesi M, Chung KF, Widdicombe J, et al. The diagnosis and management of chronic cough. Eur Respir J. 2004;24(3):481–492. doi:10.1183/09031936.04.00027804.
4.
Irwin RS, French CL, Chang AB, Altman KW, CHEST Expert Cough Panel. Classification of cough as a symptom in adults and management algorithms: CHEST guideline and expert panel report. Chest. 2018;153(1):196–209. doi:10.1016/j.chest.2017.10.016.
5.
Gibson P, Wang G, McGarvey L, Vertigan AE, Altman KW, Birring SS. Treatment of unexplained chronic cough: CHEST guideline and expert panel report. Chest. 2016;149(1):27–44. doi:10.1378/chest.15-1496.
6.
Morice AH, Millqvist E, Bieksiene K, Birring SS, Dicpinigaitis P, Domingo Ribas C, et al. ERS guidelines on the diagnosis and treatment of chronic cough in adults and children. Eur Respir J. 2020;55(1):1901136. doi:10.1183/13993003.01136-2019.
7.
Parker SM, Smith JA, Birring SS, Chamberlain-Mitchell S, Gruffydd-Jones K, Haines J, et al. British Thoracic Society Clinical Statement on chronic cough in adults. Thorax. 2023;78(Suppl 6):3–19. doi:10.1136/thorax-2023-220592.
8.
Guilleminault L, Demoulin-Alexikova S, de Gabory L, Bruley des Varannes S, Brouquières D, Balaguer M, et al. Recommandations de prise en charge de la toux chronique de l’adulte. Guidelines for the management of chronic cough in adults. Rev Mal Respir. 2023;50(5):432–452. doi:10.1016/j.rmr.2023.03.001.
9.
Birring SS, Spinou A. How best to measure cough clinically. Curr Opin Pharmacol. 2015;22:37–40. doi:10.1016/j.coph.2015.03.003.
10.
Hassan W, Mayhew AJ, Sohel N, Killian KJ, O’Byrne PM, Raina P, et al. Prevalence and risk factors for refractory and untreated chronic cough in the Canadian Longitudinal Study of Aging. ERJ Open Res. 2026;12(4):01659-2025. doi:10.1183/23120541.01659-2025.
11.
Chamberlain SAF, Garrod R, Douiri A, Masefield S, Powell P, Bücher C, et al. The impact of chronic cough: a cross-sectional European survey. Lung. 2015;193(3):401–408. doi:10.1007/s00408-015-9701-2.
12.
Grabczak EM. Przewlekły kaszel z punktu widzenia lekarza praktyka. Zjazd PTChP; 2016; Wisła.
13.
Kukiełka P, Moliszewska K, Białek-Gosk K, Grabczak EM, Dąbrowska M. Prevalence of refractory and unexplained chronic cough in adults treated in cough centre. ERJ Open Res. 2024;10(5):00254-2024. doi:10.1183/23120541.00254-2024.
14.
Arinze JT, van der Veer T, Bos D, Stricker B, Verhamme KMC, Brusselle G. Epidemiology of unexplained chronic cough in adults: a population-based study. ERJ Open Res. 2023;9(3):00739-2022. doi:10.1183/23120541.00739-2022.
15.
Arinze JT, de Roos EW, Karimi L, Verhamme KMC, Stricker BH, Brusselle GG. Prevalence and incidence of, and risk factors for chronic cough in the adult population: the Rotterdam Study. ERJ Open Res. 2020;6(2):00300-2019. doi:10.1183/23120541.00300-2019.
16.
Arinze JT, Hofman A, de Roos EW, de Ridder MAJ, Verhamme KMC, Stricker B, et al. The interrelationship of chronic cough and depression: a prospective population-based study. ERJ Open Res. 2022;8(2):00069-2022. doi:10.1183/23120541.00069-2022.
17.
Guilleminault L, Li VW, Fonseca E, Martin A, Schelfhout J, Ding H, et al. Prevalence and burden of chronic cough in France. ERJ Open Res. 2024;10(2):00806-2023. doi:10.1183/23120541.00806-2023.
18.
Hull JH, Langerman H, Ul-Haq Z, Kamalati T, Lucas A, Levy ML. Burden and impact of chronic cough in UK primary care: a dataset analysis. BMJ Open. 2021;11(12):e054832. doi:10.1136/bmjopen-2021-054832.
19.
Galgani S, Sawyer C, King J, Dockry R, Wingfield-Digby J, Holt K, et al. Development and validation of a novel questionnaire to describe and assess sensations and triggers associated with refractory and unexplained chronic cough. BMJ Open Respir Res. 2024;11(1):e002430. doi:10.1136/bmjresp-2024-002430.
20.
Wu TY, Taylor JM, Kilfoyle DH, Smith AD, McGuinness BJ, Simpson MP, et al. Autonomic dysfunction is a major feature of cerebellar ataxia, neuropathy, vestibular areflexia ‘CANVAS’ syndrome. Brain. 2014;137(Pt 10):2649–2656. doi:10.1093/brain/awu196.
21.
Szmulewicz DJ, McLean CA, MacDougall HG, Roberts L, Storey E, Halmagyi GM. CANVAS an update: clinical presentation, investigation and management. J Vestib Res. 2014;24(5–6):465–474.
22.
Guilleminault L, Mazzone SB, Chazelas P, Frachet S, Lia AS, Magy L. Cerebellar ataxia, neuropathy and vestibular areflexia syndrome: a neurogenic cough prototype. ERJ Open Res. 2024;10(4):00024-2024. doi:10.1183/23120541.00024-2024.
23.
Cortese A, Simone R, Sullivan R, Vandrovcova J, Tariq H, Yau WY, et al. Biallelic expansion of an intronic repeat in RFC1 is a common cause of late-onset ataxia. Nat Genet. 2019;51(4):649–658. doi:10.1038/s41588-019-0372-4.
24.
Amador R, Goebel R, Noordzij JR, Bhatt NK, Cohen S, Daniels K, et al. A systematic review and meta-analysis of neuromodulators to treat chronic airway hypersensitivity. Am J Otolaryngol. 2023;44(3):103815. doi:10.1016/j.amjoto.2023.103815.